شکر واقعاً با مغز ما چه می کند؟

26دسامبر 2019 - ما عاشق مزه های شیرین هستیم. اما مصرف بیش از حد قند در رژیم های غذایی ما می تواند منجر به افزایش وزن و چاقی، دیابت نوع 2 و پوسیدگی دندان شود. ما می دانیم که نباید شیرینی ، بستنی، کلوچه، کیک و نوشابه های قندی را مصرف کنیم، اما گاهی مقاومت در برابر آنها بسیار سخت است.به نظر می رسد که مغز ما طوری طراحی شده است که این غذاها را طلب کند.

دکتر Amy Reichelt گفت: به عنوان یک متخصص علوم اعصاب، تحقیقات من بر چگونگی تاثیر رژیم های مدرن "چاق کننده"، در تغییر مغز متمرکز است. من می خواهم بفهمم که آنچه ما می خوریم چگونه باعث تغییر در مغز و رفتار ما می شود و اینکه آیا این تغییرات مغزی می تواند به کمک سایر عوامل مثبت در سبک زندگی کاهش یابد.

بدن شما با قند کار می کند، گلوکز از کلمه یونانی glukos به معنای شیرین گرفته شده است. گلوکز سوخت سلولهای تشکیل دهنده ی بدن ما، از جمله سلولهای مغزی (نورونهای عصبی) است.

اجداد اولیه ی ما مردارخوار بودند. بهمین دلیل طعم غذاها به آنها مفید یا مضر بودن غذا را گوشزد می کرد. غذاهای شیرین که منبع عالی انرژی بودند به آنها احساس خوشی می داد و از سوی دیگر غذاهای تلخ و ترش که نشان از فساد یا سمی بودن داشتند به آنها احساس ناخوشایندی می داد. به همین دلیل برای به حداکثر رساندن بقای خود به عنوان یک گونه، سیستم مغزی ذاتی انسان بر پایه ی دوست داشتن شیرینی بنا شده است که منبع سوخت برای بدن ما می باشد. 

هنگامی که غذای شیرین می‌خوریم، سیستم دوپامین مزولیمبیک (سیستم پاداش) در مغز ما فعال می‌شود. دوپامین یک ماده شیمیایی است که از نورونها در پاسخ به یک اتفاق خوب و مثبت ترشح می شود و سبب می گردد که ما را علاقه مند به تکرار آن رفتار کند. هنگامی که دوپامین به دلیل خوردن شیرینی ترشح شود، فرد را به دنبال مصرف مقادیر بیشتری از آن سوق می‌دهد.

محیط امروز ما مملو از غذاهای شیرین و پر انرژی استو دیگر لازم نیست که مانند اجدادمان بدنبال این غذاهای ویژه قندی بگردیم. ولی متاسفانه عملکرد مغز ما هنوز همانند اجدادمان است. پس هنگامی که بیش از حد قند مصرف می کنیم در مغز ما چه اتفاقی می‌افتد؟

آیا قند می تواند سیستم اتصالات مغزی ما را تغییر دهد؟

مغز به طور مداوم از طریق فرآیندی به نام نوروپلاستیسیتی، مدل و ارتباط خود را بازسازی و بازنویسی می کند. این سیم کشی مجدد(rewiring) می تواند از طریق سیستم پاداش اتفاق بیفتد. فعال شدن مکرر مسیر پاداش توسط داروها یا با خوردن مقادیر زیادی غذاهای قندی باعث می شود مغز با تحریک مکرر سازگار شود که منجر به نوعی اعتیاد می گردد.

در مورد غذاهای شیرین، این بدان معنی است که برای به دست آوردن همان احساس ارزشمند - یک ویژگی کلاسیک اعتیاد-، باید مقادیر بیشتری قند بخوریم.

"اعتیاد به مواد غذایی" موضوعی بحث برانگیز در بین دانشمندان و پزشکان است. در حالی که درست است که شما می توانید از نظر جسمی به برخی مواد مخدر وابسته شوید، بحثی در مورد این موضوع وجود دارد که آیا می توانید به مواد غذایی معتاد شوید، در حالیکه برای بقا به آن نیاز دارید؟

مغز قند بیشتری می خواهد

صرف نظر از نیاز بدن ما به غذا برای تولید انرژی، بسیاری از افراد تمایل به خوردن غذای خاصی را به خصوص در هنگام استرس، گرسنگی یا فقط در مواجه شدن با کیک در یک کافی شاپ، تجربه کرده اند.

برای مقاومت در برابر هوس، ما باید پاسخ طبیعی خود را در مقابل افراط در مصرف این غذاهای خوشمزه مهار کنیم. شبکه ای از نورون های مهاری برای کنترل رفتار بسیار مهم هستند. این سلولهای عصبی در قشر جلوی مغز(prefrontal) ما متمرکز شده اند- یک منطقه اصلی از مغز که در تصمیم گیری، کنترل تکانه و تأخیر در رضایت نقش دارد.

نورونهای مهاری مانند ترمزهای مغز هستند و میانجی عصبی GABA را آزاد می کنند. تحقیقات انجام شده در موشهای صحرایی نشان داده است که خوردن رژیم های غذایی با قند بالا می تواند سلولهای عصبی مهاری را تغییر دهد. موشهایی که با مقادیر زیادی قند تغذیه می شدند همچنین کمتر قادر به کنترل رفتار و تصمیم گیریهای خود بودند.

نکته مهم این است که آنچه می خوریم می تواند بر توانایی ما در مقاومت در برابر وسوسه ها تأثیر بگذارد و ممکن است دلیلی بر این امر باشد که چرا تغییر رژیم غذایی برای افراد دشوار است.

در یک مطالعه ی جدید از مردم خواسته شد که میزان تمایل خود را به خوردن یک اسنک پر کالری در زمانی که گرسنه هستند نسبت به زمانی که اخیرا غذا خورده اند، بیان کنند. افرادی که به طور منظم از غذاهای پرچرب و پر قند استفاده می کردند، هوسشان نسبت به اسنکها حتی در هنگامی که گرسنه نبود، بیشتر بود.

این نشان می دهد که خوردن منظم غذاهای مملو از قند می تواند باعث افزایش هوس ما به اینگونه غذاها شود و یک سیکل معیوب را ایجاد کند که تمایل ما را به خوردن آنها بیشتر و بیشتر کند.

قند می تواند حافظه را مختل کند

یکی دیگر از مناطق مغزی که تحت تأثیر رژیم های غذایی حاوی قند بالا قرار دارد، هیپوکامپ است که یک مرکز کلیدی برای حافظه است.

تحقیقات نشان می دهد موش های صحرایی که با رژیم های غذایی با محتوی قند زیاد تغذیه می شدند، قادر به یادآوری اشیایی نبودند که آنها را قبلا در مکان های خاصی دیده بودند.

تغییرات ناشی از قند در هیپوکامپ هم سبب کاهش نورون های جدید می شود که برای رمزگذاری خاطرات بسیار مهم هستند، و هم سبب افزایش مواد شیمیایی مرتبط با التهاب می شود.

چگونه از مغز خود در برابر قند محافظت کنیم؟

سازمان بهداشت جهانی توصیه می کند که مصرف قندهای افزوده را به پنج درصد از کالری دریافتی روزانه خود، که معادل 25 گرم قند (شش قاشق غذاخوری) است، محدود کنیم.

با توجه به اینکه متوسط ​​بزرگسالان روزانه 85 گرم (20 قاشق غذاخوری) قند مصرف می کنند، این یک تغییر بزرگ در رژیم برای بسیاری از افراد محسوب می شود.

مهمتر از همه، قابلیت نوروپلاستیسیتی مغز است که اجازه می دهد تا بعد از کاهش قند در رژیم غذایی، تا حدودی مجددا خود را تنظیم کند و ورزش می تواند این روند را تقویت کند. غذاهای سرشار از چربی های امگا -3 (که در روغن ماهی ، آجیل و دانه ها یافت می شوند) نیز محافظت کننده ی اعصاب هستند و می توانند مواد شیمیایی مغزی مورد نیاز برای تشکیل نورون های جدید را تقویت کنند.

در حالی که تغییر عادات کار ساده ای نیست، مغز شما از شما برای انجام اقدامات مثبت، تشکر می کند. اولین قدم اغلب سخت ترین قدم است، اما بتدریج ایجاد این تغییرات در رژیم غذایی آسانتر می شوند.

منبع:

https://www.sciencealert.com/research-shows-sugar-can-change-your-brain-here-s-how